Đằng sau cuộc đấu giá sừng tê giác gây tranh cãi

Posted on 7 August 2019

Năm 2017, Bộ các vấn đề môi trường của Châu Phi (DEA) bị lên án mạnh mẽ vì cấp phép cho John Hume bán 264 sừng tê giác trong một phiên đấu giá trực tuyến. Các nhà bảo tồn, chuyên gia pháp lý và các tổ chức phi chính phủ cảnh báo rằng bán sừng tê giác “hợp phát” sẽ che đậy cho việc mua bán trái phép ở quốc tế. 

Bộ môi trường Châu Phi (DEA) đã cho thấy họ không có lực lượng cần thiết cũng như các nguồn lực để chỉnh đốn việc buôn bán sừng tê giác trong nước, chưa nói đến việc ngăn chặn các mánh khóe của ngành buôn lậu sừng tê giác xuyên quốc gia trị giá hàng triệu đô la. Điều này sẽ vi phạm một hiệp ước đã hơn bốn mươi năm nằm ngoài pháp luật thương mại quốc tế về sừng tê giác.

Lời cảnh báo đã được các nhà bảo tồn, chuyên gia pháp lý và các tổ chức phi chính phủ sau khi Bộ trưởng Bộ Môi trường Edna Molewa từ chối cấp giấy phép ủy quyền cho John Hume bán 264 sừng tê giác trong một phiên đấu giá trực tuyến.

Phát biểu từ thủ đô Cape Town của Nam Phi, luật sư môi trường Cormac Cullinan cảnh báo cái gọi là thương mại nội địa "hợp pháp" sẽ đóng vai trò che đậy cho việc buôn bán sừng tê giác trái phép ở quốc tế, giống như các vụ lừa đảo khác do các tập đoàn tội phạm xuyên quốc gia điều hành. “Chỉ cần một người vô đạo đức có giấy phép, tất cả sừng tê giác có thể được buôn bán thông qua người đó. Họ sẽ tìm cách vượt qua các kế hoạch giám sát và sừng tê giác sẽ ra khỏi Nam Phi. Bộ Môi trường đáng lẽ cần hành động sớm hơn nhiều.” 

Cullinan nói: “Mặc dù DEA có thể phát hiện người mua không còn giữ sừng tê giác, nhưng người mua cũng có thể là một pháp nhân như một công ty. Nếu một công ty mua sừng và xử lý trái phép hoặc báo cáo bị “cướp”, sẽ rất khó khăn để bắt giữ người có trách nhiệm.” 

Giám đốc của MS Foundation Michele Pickover cho biết cô “lo ngại rằng không có đủ những cuộc kiểm tra và cơ quan chính quyền để giám sát cuộc đấu giá và các giao dịch bán hàng trong tương lai”. 

'Nhu cầu vô độ đối với sừng tê giác'

Michele Pickover nói: "Việc thiếu các biện pháp kiểm soát trong nước liên quan đến việc cung cấp giấy phép cho cuộc đấu giá này đang trực tiếp khiến tất cả các quần thể tê giác bị đe dọa và làm tăng nhu cầu vô độ đối với sừng tê giác. Chúng tôi cũng đang đặt câu hỏi tại sao Bộ trưởng không kháng cáo vụ việc này." 

Vào thứ tư tuần tiếp theo, Hume đã mang một đơn xin khẩn cấp buộc bộ trưởng cấp giấy phép bán sừng tê giác. Tòa án phán quyết có lợi cho Hume, và ra lệnh cho Molewa bàn giao giấy phép trong vòng 12 giờ sau khi phán quyết, cộng với trả các chi phí cho luật sư pháp lý của Hume. Thẩm phán Neil Tuchten đã bác bỏ lập luận của Molewa rằng giám đốc cấp cao của bà, bà Olga Kumalo "không có thẩm quyền" cấp giấy phép cho Hume vào ngày 10 tháng 8. Tòa án cũng bác bỏ yêu cầu vô hiệu hóa giấy phép của Hume. 

Cuộc đấu giá sừng tê giác trực tuyến gây nhiều tranh cãi của Hume, được quảng cáo từ tháng 6 bằng tiếng Anh, tiếng Trung và tiếng Việt. 

Bộ đã ban hành một tuyên bố cho biết họ đã trao giấy phép cho Hume kèm các điều kiện sau: 

• Người giữ giấy phép chỉ bán sừng tê giác cho người có giấy phép được cấp theo Điều khoản Quản lý Môi trường Quốc gia: Đạo luật Đa dạng sinh học, 2004, cho phép anh ta / cô ta mua sừng tê giác từ Hume;

• Giấy phép không cho phép buôn bán quốc tế sừng tê giác; và

• Bộ phải được quyền truy cập vào đấu giá trực tuyến để thực hiện công việc giám sát. 

Người phát ngôn của DEA Albi Modise đã từ chối công bố số lượng công dân Nam Phi so với số lượng người mua nước ngoài đã xin giấy phép đấu giá của Hume. "Thông tin này nên được yêu cầu theo điều khoản của Đạo luật khuyến khích truy cập thông tin", ông nói.

Khi được hỏi DEA sẽ giám sát việc tuân thủ luật pháp môi trường của Nam Phi như thế nào và nghĩa vụ đối với Công ước về buôn bán quốc tế các loài có nguy cơ tuyệt chủng (CITES) quy định không có sừng tê giác nào được phép rời khỏi biên giới Nam Phi, Modise nói: "Một tên người dùng và mật khẩu sẽ được cung cấp cho Bộ để theo dõi việc bán hàng trực tuyến. " Vẫn chưa có thông tin nào để xác nhận liệu CITES có yêu cầu kiểm toán độc lập đấu giá của Hume hay không.

Nạn săn trộm tê giác ở Nam Phi dự báo sẽ vượt 1000 con trong năm thứ 5 liên tiếp. Vì thế, các chuyên gia pháp lý, nhà bảo tồn, tổ chức phi chính phủ về động vật hoang dã và các chủ sở hữu tê giác đã theo dõi chặt chẽ kết quả của cuộc tranh cãi xoay quanh cuộc đấu giá của Hume. Cullinan nói: “Tôi nghĩ điều quan trọng là Bộ trưởng đã phản đối đơn của Hume. Nhưng câu hỏi cần đặt ra là làm thế nào giám đốc cấp cao có thể cấp phép cho một vấn đề quan trọng như thế mà không có sự tham gia và giám sát của bộ trưởng”. “Nếu Bộ trưởng chỉ phát hiện ra điều đó sau khi nó được ban hành, thì câu hỏi cần phải được đặt ra là bộ phận của cô ấy hoạt động như thế nào. Nếu đúng như bộ trưởng nói, rằng bà không ủy quyền cho ai, thì vấn đề thực sự là một giám đốc đang thực thi một việc ngoài thẩm quyền của cô ấy, còn bộ trưởng không phát hiện ra trong suốt 11 tiếng đồng hồ”.

“Chính phủ Nam Phi cần hiểu rõ rằng dù hành động và cuộc giao dịch này được che đậy như thế nào, nó vẫn là hành vi đưa sừng tê giác đến Châu Á để bán với giá vô cùng cao. Đó là một sự giả tạo, và không nên được cấp phép”.

'EDA gián tiếp đẩy đẩy tê giác vào bờ vực tuyệt chủng'

Cullinan cho biết sừng tê giác không có giá trị gì ở Nam Phi và cuộc giao dịch chỉ để tạo điều kiện cho sừng tê giác ra thị trường quốc tế. “Thật sốc họ nghĩ rằng bán sừng tê giác và xương sư tử bất hợp pháp sẽ thúc đẩy nhu cầu và khiến những loài này bị săn trộm. Nếu Nam Phi cho phép xuất khẩu xương sư tử thay thế cho xương hổ ở phía đông, hoặc cho phép sừng tê giác vào thị trường thương mại quốc tế, thì sẽ không thể ngăn cản được.”

Cho phép buôn bán sản phẩm từ động vật hoang dã trong nội địa sẽ thúc đẩy các hoạt động tội phạm, đồng thời chính thức cổ vũ và hỗ trợ buôn bán quốc tế tới “người dùng cuối”. “Những người chủ tê giác phải trả rất nhiều tiền để bảo vệ chúng. Nhưng nếu nói giải pháp là bán sừng tê giác thì hoàn toàn sai”. 

"DEA cần phải cấp các giấy phép này cẩn thận hơn, bởi vì chúng ta đang nói về một thứ có ý nghĩa quốc tế to lớn, nó có thể làm suy yếu các nỗ lực toàn cầu để bảo vệ tê giác.” Cullinan nói thêm: "Nếu chúng ta kích thích thương mại, thúc đẩy nạn săn trộm, DEA sẽ đóng vai trò đẩy tê giác vào tuyệt chủng. Đó đáng lẽ không nên là vai trò của DEA".

Kelly Marnewick thuộc Tổ chức Động vật hoang dã có nguy cơ tuyệt chủng (EWT) cho biết họ rất lo ngại rằng việc buôn bán hợp pháp sừng tê giác sẽ: 

• Dẫn đến việc sừng tê giác bất hợp pháp được buôn bán hợp pháp trong nội địa và chúng sẽ tìm đường vào thị trường quốc tế bất hợp pháp;

• Làm mất danh tiếng bảo tồn quốc tế của Nam Phi, có khả năng khiến quần thể tê giác bị tuyệt chủng ở các nước láng giềng và các quốc gia khác;

• Tăng các thách thức hiện có trong việc tuân thủ, thực thi quy định về tham nhũng và gia tăng tham nhũng

• Tăng nhu cầu của người tiêu dùng, dẫn đến sự gia tăng nạn săn trộm tê giác để đáp ứng nhu cầu 

EWT lo ngại thêm rằng có những thách thức nghiêm trọng đối với việc giám sát và điều tiết giao dịch này, bao gồm: 

• Thiếu chuyên môn và năng lực thực hiện, thực thi và giám sát việc tuân thủ pháp luật đối với giấy phép về tê giác và sừng tê giác. 

• Pháp luật hiện hành là không đủ, như thừa nhận của Bộ trưởng các vấn đề môi trường. Mặc dù bà nói rằng các biện pháp điều chỉnh khác đang được áp dụng, tất cả đều chỉ là dự thảo

• Không có hệ thống hiệu quả để giám sát giấy phép. Hệ thống giấy phép điện tử được đề xuất không đầy đủ chức năng và chưa được thử nghiệm trong các tình huống thực tế.

Người phát ngôn của Hiệp hội chủ sở hữu tê giác tư nhân Pelham Jones gọi việc DEA lãng phí tiền của người nộp thuế để bảo vệ những điều không đáng được bảo vệ về mặt pháp lý là "một điều đáng lo ngại". "Chúng tôi đã thấy thất vọng với lượng lớn chi phí pháp lý bị lãng phí trong vụ án này và các vụ án không liên quan đến tê giác khác; DEA đã ra tòa và thua hết lần này đến lần khác."

Jones cho biết phiên đấu giá tê giác sắp tới "sẽ hoàn toàn tuân thủ luật pháp quốc gia và các quy ước quốc tế của CITES, vì người mua nước ngoài được phép mua sừng tê giác, nhưng họ sẽ sẽ không được xuất khẩu nó".

Nguồn: https://m.news24.com/SouthAfrica/News/horn-of-contention-behind-the-controversial-rhino-horn-auction-20170822

Copyright © 2017 CHANGEVN.ORG - All Rights Reserved